De standaarden van de toekomst

Welke verschuivingen en trends manifesteren zich in het standaardisatielandschap? Welke standaarden of richtlijnen winnen de komende tijd aan belang? En houdt de moeder aller kwaliteitsnormen ISO 9001 stand?

foto thinkstockISO 50001 VOOR ENERGIEMANAGEMENT: Energiebewustzijn aanscherpen

ISO 50001 biedt grote en kleine ondernemingen een structuur om op een systematische manier hun energieprestaties te verbeteren. Stijgende energieprijzen, de toegenomen duurzame reflexen in de maatschappij en strenger wordende milieu-eisen werken het succes van deze standaard in de hand. Het is niet ondenkbaar dat de eis voor een energiezorgsysteem in de toekomst in de wetgeving wordt opgenomen.

ISO 50001 is verschenen in juni 2010. Het voordeel van een energiemanagementsysteem is dat het niet alleen alle technische aspecten onder de loep neemt, maar meteen ook het energiebewustzijn bij de medewerkers aanscherpt. Zoals in elk zorgsysteem is in deze standaard de PDCA-cyclus (plan, do, check, act) geïntegreerd. Door het toepassen van dit principe zullen bedrijven eerst de grote verbruiksposten tegenkomen en vervolgens automatisch bij de kleinere belanden.

De norm zorgt er verder voor dat de directie zich engageert, onder meer door een energiebeleidsplan op te stellen en alle betrokkenen te sensibiliseren: wat is de invloed van mijn activiteit op de energieprestaties in het bedrijf? Dat is een hefboom voor verdere verbeteringen en besparingen. ISO 50001 is een uitbreiding van de Europese EN 16001 (die in 2009 verscheen), zowel inhoudelijk als geografisch. Verwacht wordt dat ISO 50001 tot 60 percent van het wereldenergieverbruik zal beïnvloeden.

ISO 26000-RICHTLIJN VOOR MVO: Met of zonder certificatie?

ISO 26000 is sinds het najaar van 2010 beschikbaar. De richtlijn biedt hulp bij het verankeren van alle aspecten van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) in de bedrijfsvoering van zowel grote als kleine bedrijven en overheidsinstellingen. Het is een lijvig document, niet bedoeld en niet geschikt voor certificatie.

Verschillende initiatieven zijn ontwikkeld om organisaties bij te staan met het interpreteren en implementeren van de richtlijn. Het Nederlandse Normalisatie Instituut (NEN) heeft het zelfverklaringsinstrument 'NPR 9026' gelanceerd: een vertaling van alle elementen uit de richtlijn tot een vragenlijst. Een webtool helpt de gebruiker om stap voor stap de zelfverklaring en de onderbouwende rapportage op te stellen. Wie extern wil erkend worden voor zijn MVO-inspanningen, neemt misschien liever zijn toevlucht tot certificatie. Dat kan bij ons via de MVO Prestatieladder.

Een kleine veertig organisaties, vooral in Nederland, haalden zo'n certificaat. Het is de bedoeling het systeem ook in België van de grond te krijgen. Het GRI-raamwerk (Global Reporting Initiative), dat een wereldwijde reputatie heeft, is eveneens een manier om de MVO-bedrijfsvoering te sturen, namelijk via een duurzaamheidsverslag.

ISO 9001 VOOR KWALITEITSMANAGEMENT: Herzieningsproces aan de gang

Met meer dan 1 miljoen gebruikers in 176 landen blijft de kwaliteitsmanagementnorm

ISO 9001 een sterkmaker in de bedrijfswereld. Hoewel sommige organisaties ISO 9001-certificatie opgeven in het voordeel van meer specifieke sectorale normen zoals de voedselveiligheidsstandaarden, blijft ISO 9001 van belang als basis voor de correcte werking, de klantentevredenheid en het voortdurend verbeteren van de prestaties van een organisatie.

ISO/TC 176, de normalisatiecommissie belast met het opstellen van de normen uit de ISO 9000-reeks, onderzoekt momenteel of het wenselijk is om ISO 9001: 2008 te herzien. ISO vroeg via een enquête input van de gebruikers en ontving bijna 12.000 antwoorden uit 122 landen. 64 percent van de respondenten is van mening dat verbeteringen wenselijk zijn, tegenover 27 percent die de standaard liever onveranderd ziet. Vijf percent vindt ISO 9001 niet langer relevant. Van de zeven veranderopties die ISO voorlegde, haalt geen enkele meer dan 53 percent van de stemmen. Het meest populaire voorstel is dat van een algemene revisie, volgens de voorstellen in het onderzoek, maar waarbij alle vereisten even zwaar blijven doorwegen en geldig zijn voor alle organisaties.

Een volledig nieuwe norm met een puntensysteem gekoppeld aan de maturiteit van een organisatie, of een norm met een breder pakket van strenge en minder strenge eisen naargelang het risicogehalte, zijn bij resp. 44 en 41 percent van de organisaties in trek. Het minst populair zijn de opties waarbij ISO 9001 gesplitst zou worden in een norm zoals die nu bestaat en daarnaast een upgrade met hogere eisen.

De voorstellen voor het integeren in ISO 9001 van de factoren resource management, voice of the customer, performantie- en tevredenheidsmetingen, kennis- en risicomanagement en zelfevaluatie vallen bij minstens 70 percent van de respondenten in de smaak. ISO neemt alle aanbevelingen mee in zijn herzieningsproces, dat wellicht tussen 2016 en 2018 zal worden afgerond.

ISO 22000 VOOR VOEDSELVEILIGHEID: Vechten tegen versnippering

De enorme impact van incidenten zoals de laatste EHEC-crisis verscherpt wereldwijd de aandacht voor risicobeheersing in de voedingssector. Naast de producenten van grondstoffen en afgewerkte producten zien ook organisaties die diensten leveren aan de voedingssector - transporteurs, reinigingsfirma's, machinebouwers - zich met de materie geconfronteerd.

De publieke standaard ISO 22000 is geschikt voor elke organisatie in de voedselketen. De standaard, in 2005 gelanceerd, houdt rekening met de HACCP-principes (Hazard Analysis of Critical Control Points) om te garanderen dat er een systeem voor voedselveiligheid wordt geïmplementeerd en geactualiseerd.

Het landschap is erg versnipperd. Afhankelijk van het aantal klanten of exportmarkten, moeten voedingsbedrijven vandaag vaak over meerdere certificaten beschikken en krijgen ze meer auditploegen over de vloer dan hen lief is. Dat kost handenvol geld en tijd. Wat de private initiatieven betreft, domineren BRC (British Retail Consortium) en IFS (International Featured Standards, ontstaan onder impuls van West-Europese retailers) de markt. In tegenstelling tot ISO 22000, dat het totale proces bestrijkt, zijn BRC en IFS checklists die zich concentreren op specifieke voedselveiligheidsaspecten.

In ons land gelden ook de autocontrolegidsen van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen, met aanwijzingen voor het voldoen aan de wettelijk opgelegde vereisten voor hygiëne, traceerbaarheid en zelfcontrole. De standaarden veranderen ook regelmatig, vaak als gevolg van een crisis. Zowel BRC, IFS als HACCP RvA zullen de volgende maanden wijzigingen ondergaan. De roep naar het stroomlijnen van de situatie klinkt alsmaar luider.

Initiatieven in die richting zijn het Global Food Safety Initiative (GFSI), dat ijvert voor meer harmonisatie. In het kader daarvan zijn de belangrijkste standaarden vergeleken en op gelijk niveau erkend. Op het terrein heeft dat nog niet tot een vereenvoudiging geleid. De hoop bestaat dat ISO 22000 alsnog de rol van internationale eenheidsstandaard gaat spelen. Zolang dat niet het geval is, trachten de bedrijven zo efficiënt mogelijk te werken, bijvoorbeeld via het organiseren van gecombineerde audits.

Met medewerking van Daniëlla Segers en Bart Janssens van Vinçotte, Dirk van Bogaert en Yuri Cosco van LRQA, Willy Geeraerts van Barry Callebaut, Amelior.

Delen via

Verwante artikelen

Bedrijfscontinuïteit onder de loep in nieuw dossier

De ISO 22301-norm over bedrijfscontinuïteit was in 2015 de sterkst groeiende norm. Bedreigingen en bedrijfskritische processen in kaart brengen, verhoogt dan ook de bedrijfscontinuïteit van je organisatie.

Wat wordt de onderscheidende norm?

Zo’n 20 jaar geleden was het ontvangen van een ISO 9001-certificaat reden tot vreugde. Er was een prestatie geleverd, er werd feest gevierd, het certificaat betekende dat een organisatie zich onderscheidde van andere.

Infografiek: certificaties zitten in de lift

Anderhalf miljoen certificaten. Zo veel managementsystemen zijn er volgens de ISO Survey in 2015 gecertificeerd. De ISO 22301 rond bedrijfscontinuïteit is de sterkste groeier met 78%.