Het ABC van kwaliteit in 26 delen: de letter H

Nu iedereen nog fris en monter is na een weldoende vakantie, mag het al eens wat moeilijker zijn. We zullen het dus hebben over statistiek en Hypothese testen. Onbelangrijk is dat niet, want hypotheses vormen de basis van alle wetenschap.

Ze worden geformuleerd, getoetst, bevestigd of verworpen. Ze leiden tot wat we zo mooi “voortschrijdend inzicht” noemen: geleidelijk aan worden we met z’n allen slimmer. Met de opkomst van Six Sigma heeft statistiek opnieuw aan belang gewonnen in kwaliteitszorg.

Een soort “Back to Basics”, want de eerste invloedrijke, moderne kwaliteitstechnieken waren statistische technieken met steekproefsystemen en Statistische Proces Controle (SPC) als de meest bekende. Maar ook hypothese testen spelen een belangrijke rol, vooral dan bij het bevestigen van mogelijke oorzaken in de analyse fase van Six Sigma.

Niet echt geliefd

Als trainer valt het me altijd op dat statistiek – om het zacht uit te drukken - niet echt geliefd is. Nagenoeg alle deelnemers in mijn Six Sigma opleidingen hebben in hun schoolse carrière een cursus statistiek gehad. Wanneer je dan vraagt hoe ze dat ervaren hebben, dan is het standaardantwoord: ”blij dat ik voor het examen geslaagd was en gehoopt en gebeden dat ik er nooit of te nimmer nog mee te maken zou hebben”.

Enthousiast klinkt dat niet. IJdele hoop voor hun werkgever die hen naar een cursus Six Sigma stuurt. Misschien moeten onze opleiders in statistiek zich toch eens bezinnen over hoe het vak gegeven wordt, maar daar wil ik het nu even niet over hebben.

"Een minimum aan statistische kennis is van groot belang om een juist inzicht te krijgen in onze complexe maatschappij."

Ik vind het vooral zonde omdat een minimum aan statistische kennis van groot belang is om een juist inzicht

te krijgen in onze complexe maatschappij. Want als je met statistiek alles kunt bewijzen, dan kan je zonder statistiek de boel pas echt belazeren. En wie wil er nu belazerd worden?

Obama is een statistische outlier

Toen Barack Obama verkozen werd tot eerste zwarte president van de Verenigde Staten werden daar door politici allerlei verregaande conclusies uit getrokken: dit was het ultieme bewijs dat in de Verenigde Staten iedereen alles kan worden en dat ras of kleur er totaal niet toe doet. Acht jaar later zitten we met uitslaande rassenrellen en schietpartijen allerhande.

De optimistische hypotheses van toen blijken vandaag niet te kloppen. Voorspelbaar, want het resultaat van één (uitzonderlijk) element uit een verdeling heeft geen enkele waarde voor de totale populatie. Cafépraat eigenlijk, van hetzelfde niveau als: “mijn grootvader rookt een pakje sigaretten per dag en hij is 90 en kerngezond, dus roken kan niet schadelijk zijn voor de gezondheid”.

De werkelijkheid in de VS is veel minder positief: de sociale mobiliteit is er nagenoeg stilgevallen, de achterstelling van de zwarte bevolking is dramatisch. Wie daar meer over wil weten, kan ik het boek “Expulsions” van Saskia Sassen aanraden. Kortom: Barack Obama is een statistische outlier.

Een interessanter resultaat bij zijn verkiezing was dat 98% van de zwarten op hem gestemd hadden. Het is uitgesloten dat die er allemaal dezelfde politieke ideeën op nahielden. Ze hebben op hem gestemd omdat hij zwart is. Zelden heeft een cijfer zo duidelijk aangetoond hoe gesegregeerd de Amerikaanse maatschappij wel is naar ras en kleur.

Voelt u zich arm?

Voorbeelden zijn er ook op andere domeinen: voelt u zich niet altijd met de klap een stuk armer als er in de pers cijfers verschijnen over inkomen of vermogen? Dat komt omdat ze u telkens het gemiddelde voorschotelen. Economische cijfers zijn nagenoeg nooit symmetrisch verdeeld en al helemaal niet als het over inkomen of vermogen gaat. Er zijn namelijk een aantal extreem rijke mensen die het gemiddelde naar grote hoogte stuwen en het daarmee steeds minder representatief maken voor de gemiddelde mens.

De mediaan (50% van de mensen heeft meer en 50% heeft minder) is in dit geval een veel beter cijfer en ook de modus (het bedrag dat de grootste groep heeft) kan interessant zijn. Om echt correct geïnformeerd te zijn bekijkt u best de volledige verdeling, maar die krijgt u zelden te zien.

De werkelijkheid zoals ze is

Een beetje kennis van statistiek kan u dus veel leren over de werkelijkheid zoals ze is en niet zoals ze u voorgeschoteld wordt. Het zou helemaal niet misstaan in een cursus “Mediawijsheid” waar zo vaak over gesproken wordt.

Trouwens, echt moeilijk is het niet: alles wat u ervoor moet weten kan door een scholier van de eerste graad middelbaar onderwijs vlot begrepen worden. Je zou denken dat dat voor journalisten en politici ook haalbaar moet zijn. Of is dat een overoptimistische hypothese?

Volgende keer: de letter I

Foto beschikbaar via Creative Commons by James Lee

Delen via

Verwante artikelen

Kurt Bauschardt (Creative Commons-licentie)

De cost of quality, of wat kwaliteit je opbrengt

Kwaliteit is gratis. Deze wapenkreet sierde eind jaren zeventig de cover van het boek van Philip Crosby. Zijn boodschap was duidelijk: kwaliteitsproblemen aanpakken brengt een organisatie meer op dan de kosten van non-conformiteit.

Hoe je iedereen meekrijgt met kwaliteit

Medewerkers meekrijgen, of het nu over de corporate kwaliteitspolicy gaat of over een Lean mindset, is de rode draad die door de goede kwaliteitspraktijk van zowel Continental Automotive Benelux als van BASF Antwerpen liep.

De opportuniteiten van Six Sigma

In onze snel veranderende wereld zijn er meer constanten dan gedacht. Zo blijft het voor elk bedrijf belangrijk om de kosten van niet-kwaliteit te verminderen, de productiviteit te verhogen en klanten tevreden te stellen.