Het ABC van kwaliteit in 26 delen: de letter J

In een reeks over kwaliteit kan Japan onmogelijk ontbreken. Ik ben er maar één keer geweest en was er meteen helemaal weg van. In 2005 gaf ik namelijk een voordracht op de “International Conference on Quality” in Tokyo.

Zoals zo vaak bij congressen in Japan, kon je na afloop ervan een extra week ter plaatse blijven, gevuld met bezoeken aan Japanse modelbedrijven.

Mij leek dat een beetje te veel van het goede: zo ver reizen om dan twee weken te moeten optrekken met kwaliteitsspecialisten was er net iets over. Aan de andere kant: zo ver reizen enkel voor het congres vond ik ook niet alles.

Ultieme bedevaartsplaats

Dus heb ik het reisbureau dat de zakenreis organiseerde, gevraagd of ze voor mij geen individuele toeristische (lees: leukere) trip van een week konden regelen. Dat hebben ze geweldig gedaan en ik heb op de korte tijd dat ik er was heel wat gezien: Tokyo, Mount Fuji, Kyoto, Nara, Osaka en het Samoerai kasteel in Himeji.

Mijn laatste trip was naar Hiroshima, de ultieme bedevaartsplaats waar iedereen naartoe zou moeten gaan, los van elke religie, gewoon in naam van de menselijkheid.

Konnichiwa en arigato

Als je alleen reist, ben je op jezelf en op de autochtone bewoners aangewezen. Dat leidt altijd tot schitterende en soms hilarische ontmoetingen zeker in een land waar je helemaal niets van de taal begrijpt. Mijn kennis van het Japans beperkte zich tot konnichiwa (goede middag) en arigato (dank u), maar dat, gebarentaal en een hoop bereidwilligheid van de overvriendelijke Japanners, volstond om zonder ongelukken en veel verloren te lopen een stukje van het land te doorkruisen. 

Ik dacht toen dat Japans een heel moeilijke taal was, maar misschien zag ik dat fout. Ik merk namelijk dat er met de toenemende belangstelling voor het Toyota Production System (TPS) en Lean steeds meer Japanse termen worden gebruikt.

Moet dit?

Voor sommige professoren, consultants en aanverwanten lijkt dit zelfs de gewoonste zaak ter wereld te zijn en dan kan je dus zinnen krijgen als: “ jidoka in de vorm van hanedashi laat de operator in een door heijunka geoptimaliseerde chaku-chaku lijn toe om, in samenhang met poka-yoke en gekoppeld aan genchi genbutsu, te komen tot eliminatie van muda ondanks de diverse storingen door muri en mura”. Helemaal waar en een leuke afwisseling van al die Engelse managementtermen, maar moet dat nu echt?

Ben je geloofwaardiger naarmate je minder verstaanbaar wordt?

Zouden mensen werkelijk intelligenter lijken als ze Japanse woorden gebruiken? Ben je geloofwaardiger naarmate je minder verstaanbaar wordt? Is de perceptie al zo ver doorgedreven dat dit soort aanstellerij resultaat oplevert? Ik mag hopen van niet want dit taalgebruik is zeer contraproductief voor het verspreiden van de erg goede systemen die achter de woorden schuilen.

Als er één ding is dat we absoluut moeten vermijden is het wel suggereren dat we Japanners kunnen - of nog erger: moeten - worden. Daar ga je enkel weerstand mee oproepen. Het zou ons een stuk verder helpen als meer mensen de essentie van TPS en Lean zouden vatten en die correct overbrengen in plaats van slecht Japans te spreken.

Geen autobouwers

En nog iets wat men maar niet schijnt te begrijpen: het grootste deel van onze economische activiteit bestaat niet uit het assembleren van auto’s. Toyota heeft met TPS over tientallen jaren heen een schitterend systeem uitgewerkt dat tot geweldige resultaten heeft geleid voor hun activiteit. Maar dat betekent niet dat het zomaar te kopiëren is naar om het even welke andere activiteit.

Het grootste deel van onze economie bestaat uit diensten, zowel private als publieke. En daar hebben ze er een hekel aan verward te worden met een constructeur van auto’s. Nog meer weerstand en geen wonder dat de invoering van Lean dan mislukt.

Een belangrijk principe binnen TPS is het optimaliseren van de toegevoegde waarde voor de klant. Essentieel daarbij is de definitie van “toegevoegde waarde” die door de klant gegeven wordt, zeker in publieke dienstverlening waar het over mensen gaat en in vele gevallen zelfs over kwetsbare mensen.

"Verloren tijd"

In Radio Gaga (fantastisch waardevolle televisie) zei een terminaal zieke patiënte: “een beetje geduld, een vriendelijk woord, een luisterend oor zijn beter dan een medicament”. We doen er als maatschappij goed aan dit niet als “verloren tijd” te klasseren. We kunnen die mensen beter beschermen tegen al te opdringere pseudo Japanners die dat allemaal “muda”* zouden noemen.

*Muda = verlies, verspilling

Foto beschikbaare via Creative Commons 2.0 by Toyota Material Handling Europe

Delen via

Verwante artikelen

Hoe je iedereen meekrijgt met kwaliteit

Medewerkers meekrijgen, of het nu over de corporate kwaliteitspolicy gaat of over een Lean mindset, is de rode draad die door de goede kwaliteitspraktijk van zowel Continental Automotive Benelux als van BASF Antwerpen liep.

Is Lean nog wel Lean?

In de jaren 60 van de vorige eeuw ontwikkelde Taiichi Ohno bij Toyota het Toyota Production System (TPS) met als doel te komen tot een perfecte productieomgeving. TPS was gebaseerd op twee pijlers: just-in-time (geen voorraden) en jidoka (stop productie bij problemen). Kaizen (continu stapsgewijs verbeteren) en respect voor medewerkers vormden belangrijke aanvullende principes.

Waarom Indaver je niet meer voor gek verklaart als je over Lean Six Sigma begint

Vijf jaar geleden geloofde niemand bij afvalverwerker Indaver in de meerwaarde van Lean Six Sigma, tot Patrick Canoot van Amelior de eenvoud en logica van de methode kwam uitleggen. Hoe zorgde hij voor de ommezwaai?