Het ABC van kwaliteit in 26 delen: de letter L

Als er één term alomtegenwoordig is in maatschappij en management, dan wel "Leiderschap". 2 430 000 hits in 0,52 sec en dat in het Nederlands. In het Engels wil ik er niet eens aan beginnen.

Als het over maatschappelijk leiderschap gaat dan hoor je vooral klagen over een gebrek aan leiderschap en roepen om sterk leiderschap. Dat laatste vergt wel een bijkomende verduidelijking, want men roept om een speciaal soort sterk leiderschap.

In essentie komt het hier op neer: “We hebben nood aan een leider die over alles net zo denkt als ik, die de maatregelen neemt die ik ook zou nemen en die vervolgens sterk genoeg is om ze door te drijven en aan alle anderen op te leggen.”

Beetje bang

Ik heb dat geroep om sterk leiderschap nooit goed begrepen, ik ben er zelfs een beetje bang van. Doorheen de geschiedenis werd meer dood en verderf veroorzaakt door sterke leiders dan door alle ziekten samen. Je past dus maar beter op met wat je wenst.

"Een leider is immers maar een leider bij de gratie van zijn volgelingen."

Wat me nog meer verbaast, is dat er blijkbaar heel veel mensen volgeling willen zijn. Een leider is immers maar een leider bij de gratie van zijn volgelingen. Sommigen gaan daar heel ver in, vandaar het bovenvermelde dood en verderf.

Je zou denken dat, naarmate meer mensen meer scholing hebben gehad, die drang naar onderwerping afneemt. Of zou het onderwijs er nog altijd niet in slagen kritische en voor zichzelf denkende mensen te vormen?

Onsuccesvolle leiders

De massale aandacht voor leiderschap in management is minder beangstigend. Het risico dat CEO’s zullen overgaan tot genocide en etnische zuivering is klein. Maar men moet ook niet overdrijven. Het probleem met managementliteratuur is natuurlijk dat de gemiddelde publicatie qua wetenschappelijkheid het niveau van “Dag Allemaal” niet haalt.

Een klassiek voorbeeld: om te weten wat nodig is om een succesvol leider te worden, praat men met succesvolle leiders. Al snel blijkt dat ze een aantal eigenschappen gemeen hebben, als daar zijn: hard werken, passie, zich omringen met de beste mensen. De conclusie is snel gemaakt: doe die dingen en ook u zal succesvol zijn.

Wat men gemakshalve vergeet is aan onsuccesvolle leiders, CEO’s van ter ziele gegane bedrijven, te vragen wat zij gedaan hebben. Wedden dat ze antwoorden: “hard gewerkt, met veel passie en omringd door de beste mensen”?

Halfzacht watje

"Zou u de psychopathische bullebakken die op een dictatoriale wijze een succesvol bedrijf leiden, te eten willen geven?"

Ook grappig en zeer populair zijn leiderschapsstijlen. De sterke manager is tegenwoordig eerder een halfzacht watje want hij moet kunnen luisteren, een coach zijn, ondersteunen, aandacht hebben en ga zo maar door.

Op die manier is er niks leuk meer aan baas zijn. Maar zou u de psychopathische bullebakken die op een dictatoriale wijze een succesvol bedrijf leiden, te eten willen geven? Ik niet.

Alle managementstijlen hebben al successen en rampen voortgebracht. Er zijn nu eenmaal externe factoren die buiten de controle van leiders liggen en een gigantische impact hebben op de kans op succes. Stom geluk of jammerlijke tegenslag bijvoorbeeld.

Kerkhof vol onmisbaren

Alleen, dat bevalt de management pseudowetenschap blijkbaar niet, want die wil mordicus  bewijzen dat een bedrijf staat of valt met haar leider. Volgens mij dient dat enkel om die exuberante verloningen te verantwoorden. Het kerkhof ligt ondertussen vol onmisbaren.

Apple rapporteerde net de grootste kwartaalomzet ooit, vijf jaar na de dood van halfgod Steve Jobs. Toen Johnny Thijs BPost verliet, leek het even alsof de beschaving zoals we die kennen in gevaar was. Een krant schreef zelfs dat hij van niets, iets had gemaakt.

Nu is de heer Thijs ongetwijfeld een goede manager, maar elke postzegelverzamelaar zal u kunnen bewijzen dat de post al bestond voor Johnny Thijs. En ook erna, blijkbaar, want Bpost heeft drie jaar later genoeg geld om de post van Nederland op te kopen. Of toch om een bod te doen. 

In stilte

"Leiders leveren nauwelijks een bijdrage aan de echte vooruitgang."

Een slechte leider zal drama’s veroorzaken (voorbeelden genoeg) maar een goede leider is geen garantie op succes. Niemand kent de toekomst, ook de leiders niet.

Trouwens, de wereld wordt niet vooruit gestuwd door leiders, of het nu CEO’s of politici zijn. Die komen uitgebreid aan bod in de media omdat ze het goed kunnen uitleggen. Ze geven de indruk dat ze het allemaal weten en belangrijk zijn maar in de realiteit leveren ze nauwelijks een bijdrage aan de echte vooruitgang.

De drijvende krachten die de wereld om u heen vorm geven, werken in stilte. Het zijn wetenschappers en ingenieurs en technici die nieuwe kennis ontdekken en ze omzetten in producten en diensten. Zij creëren de echte meerwaarde, maar dat is een onderwerp voor een andere column.

Volgende keer: de letter M

Foto Steve Jobs beschikbaar via Creative Commons by Joi Ito en foto Trump by Michael Vadon

Delen via

Verwante artikelen

Wat motiveert onze medewerkers?

Af en toe lees je een boek waarvan de inhoud iets triggert, opeens kom je die boodschap op diverse plaatsen tegen. Bij mij was dat het geval met het boek "De luie manager" van Martin Waaijer.

Column: Leiderschap past niet in een excelsheet

Nu leiderschap prominent benoemd wordt in de ISO-managementnormen, wordt goed zichtbaar dat veel managers en directies moeite hebben met dit begrip.

Column: Alle neuzen de leider achterna?

Yazd is een stad in het centrum van Iran met ongeveer een half miljoen inwoners. Het is een van de oudste steden van het land en het centrum van het Zoroastrisme. De stad is sinds 2017 Unesco-Werelderfgoed en dat is helemaal terecht.