Hoe interne kwaliteitszorg en externe kwaliteitsbewaking elkaar versterken

Odisee en Howest waren in 2014 genomineerd in de categorie "onderwijs" van de Kwinta Excellence Award, een prima aanleiding om hen te vragen "A Manual for internal quality assurance in higher education" te recenseren. Paul Garré, directeur onderwijs en kwaliteit bij Odisee, bijt de spits af.

Kwaliteitszorg is de rode draad in de professionele loopbaan van Lucien Bollaert. Als pionier heeft hij met vallen en opstaan kwaliteitsmodellen toegepast in de praktijk van het hoger onderwijs, samen met een handvol medestanders van het eerste uur kwaliteitssystemen voor hogescholen ontwikkeld, voor de hand liggende beginnersfouten gemaakt, ook successen geboekt. 

Verderbouwend op die brede ervaring met interne kwaliteitszorg heeft hij met hetzelfde enthousiasme de wereld van de externe kwaliteitsbewaking verkend en mee vormgegeven in Nederland en Vlaanderen. 

Referentiewerk

In die zin is dit boek een weerspiegeling van een rijke loopbaan, een kritisch-reflectieve terugblik ook.  Het verklaart de praktijkgerichte aanbevelingen aan het eind van elk hoofdstuk.  De auteur verrijkt zijn ervaringskennis daarenboven met een indrukwekkende eruditie op het vlak van de wetenschappelijke literatuur die intussen beschikbaar is over dit thema.  Kortom, een referentiewerk voor elkeen die in hoger onderwijs met kwaliteitszorg bezig is.

Toegegeven, vlot leest het niet.  De eerste auteur die over kwaliteitszorg een spannend boek schrijft  moet nog geboren worden.  Maar met een paar eenvoudige tips kom je er wel doorheen. Bijt even door, het loont de moeite.  

Tip 1

De auteur zal me niet tegenspreken, begin met het laatste hoofdstuk en lees het boek vervolgens in de omgekeerde volgorde.  Het is verstandiger je eerst ten gronde te bezinnen over de vigerende organisatiecultuur, de context waarbinnen de organisatie functioneert en de gegrondheid van haar missie en strategie, alvorens het begrip kwaliteit te definiëren en de aanpak van kwaliteitszorg vorm te geven.

Tip 2

Lees eerst en vooral de laatste bladzijde van elk hoofdstuk: je vind er wijze aanbevelingen die je niet wilt missen.  In de hoofdstukken die je echt interesseren verdiep je je dan wel op een ander moment, als je wat meer tijd hebt.

Tip 3

Geef het boek een bevoorrecht plekje op je bureau en sla het af en toe open op een willekeurige bladzijde.  Een ideale manier om je eigen kwaliteitspraktijk op tijd en stond in vraag te stellen. Zo gaat het boek echt de functie vervullen die de auteur nastreeft: een gids die aanzet tot reflectie over de fundamenten van interne kwaliteitszorg, met de bedoeling die verder te ontwikkelen of te herdenken.

Enkele willekeurige, "practical conclusions"

Ik wil niet afsluiten zonder enkele “practical conclusions” van de auteur, willekeurig gesprokkeld doorheen het boek:

  • Leiderschap,  communicatie, participatie en samenwerking overbruggen de kloof die gaapt tussen persoonlijk engagement en de strategie van de organisatie.
  • Ontwerp je interne kwaliteitsaanpak nooit in functie van externe standaarden, maar vertrek altijd van je eigen visie en missie.
  • Voor de totstandkoming van de missie is een context- en situatieanalyse essentieel.
  • Zorg dat de strategische doelstellingen van de organisatie SMART zijn: specifiek, meetbaar, aanvaarbaar, realistisch en tijdsgebonden.
  • Hou bij de ontwikkeling van je kwaliteitsaanpak de drie kernopdrachten van het hoger onderwijs voor ogen: onderwijsverstrekking, onderzoek en maatschappelijke dienstverlening.
  • Durf open te communiceren over je zwakke punten, zelfkritiek toont tegelijk je sterkte.
  • Identificeer je interne en externe stakeholders en betrek hen actief waar mogelijk en relevant (ontwikkeling, procesuitvoering, evaluatie, verbetering).
  • Formuleer voor al je programma’s heldere leerresultaten overeenkomstig het vereiste niveau en zorg dat je studenten die ook halen.
  • Zorg dat de beoogde leerresultaten “levende” ankerpunten worden voor de inhoud en vormgeving van je opleidingen.
  • Zorg dat interne kwaliteitsactiviteiten en externe kwaliteitsbewaking elkaar niet overlappen maar elkaar aanvullen en versterken. 
  • European standards and guidelines zijn een belangrijk internationaal referentiekader inzake kwaliteitszorg voor hoger onderwijs.
  • Zorg dat interne meetpunten of indicatoren voldoende informatie geven over de realisatie van de strategische doelstellingen en de efficiëntie/effectiviteit van de kernprocessen.
  • Wees je bewust van de ontwikkelingsfase waarin je je bevindt als organisatie en aanvaard een verschillend implementatietempo in verschillende projecten, processen, teams of locaties.
  • Geef feedback een centrale plaats in je kwaliteitssystematiek.
  • Maak gebruik van pilootprojecten bij het invoeren van nieuwe modellen of methoden en werk daarbij samen met teams die als rolmodel kunnen fungeren.
  • Kwaliteit blijft altijd primeren op het systeem om de kwaliteit te borgen.

Kunnen we hier, na enkele decennia kwaliteitszorg in het hoger onderwijs, nog iets van leren? Ik denk het wel.

Paul Garré, directeur onderwijs en kwaliteit bij Odisee

Delen via

Verwante artikelen

Terug naar school met de ISO 21001

Zet jij jouw kinderen binnenkort af aan de poorten van een school die de ISO 21001 gebruikt? Wel als het van de Internationale Organisatie voor Standaardisatie  (ISO) afhangt, die aan een managementnorm voor het onderwijs sleutelt.

Einde academiejaar: welke proeven verdienen een award?

Het einde van het academiejaar nadert, dat betekent ook een verse karrenvracht bachelor-, master- en PhD-proeven. Geef ons nu de proeven door die volgens jou extra erkenning verdienen via de Kwinta Bachelor, Master en PhD Award 2017.

Opleidingen hoger onderwijs lossen beloftes in

Van de 141 opleidingen die de NVAO tegen het licht hield in 2016, scoorde 1 opleiding excellent, 28% kregen de beoordeling "goed" en 55% scoorden voldoende. Nieuw zijn de instellingsreviews, waarvan er 6 plaatsvonden.