Organisatiecultuur, wat is dat?

Over organisatiecultuur wordt veel gesproken. Dit gebeurt vaak uit nood en behoefte aan verandering. Meestal gaat dit gepaard met de onmacht van niet weten hoe men organisatiecultuur kan beïnvloeden. Sommigen hebben het ook geprobeerd en zijn daarin mislukt.

SommerhoffLogischerwijze wordt over organisatiecultuur ook veel geschreven.

Eén van de bekendste bijdragen is het drie-niveaus-model van de cultuur van Edgar (Ed) Schein, professor emeritus voor organisatiepsychologie en management aan het MIT (Massachusetts Institute of Technology).

Hij maakt een onderscheid tussen:

  • het niveau van artefacten, symbolen, rituelen en gedragspatronen,
  • het niveau van de waarden en normen en
  • het niveau dat de culturele basis vormt van de veronderstellingen.

Het model wordt hier vernoemd omdat het geloofwaardig is en veel leidinggevenden en kwaliteitsmanagers ermee vertrouwd zijn; maar ook omdat na vermelding en beschrijving ervan meestal die ene hamvraag onbeantwoord blijft: en nu?

Vaag gebruik in de praktijk

Alleen al het gebruik van het begrip organisatiecultuur in de literatuur is enorm wijdverspreid en leidt tot een vaag gebruik in de praktijk. Veel deelnemers aan de discussie botsen met zeer verschillende betekenissen van organisatiecultuur tegen elkaar, waardoor men naast elkaar gaat praten.

En het bemoeilijkt een gezamenlijk begrip over de sterke en zwakke punten van de variant van de eigen organisatiecultuur. Maar het verhindert pas echt een overleg over geconcentreerd handelen, om op de cultuur te werken.

De kwaliteitsmanagers nemen deel aan het dispuut met de aanvullende begrippen kwaliteitsbewustzijn, kwaliteitscultuur en foutencultuur. De overheersende begripsverwarring bemoeilijkt doeltreffend en vastberaden werken aan de organisatiecultuur aanzienlijk. Of dit overigens mogelijk is, is een geschilpunt tussen de beamende “interventionalisten” en de ontkennende “culturalisten”.

Overtuigingen

Er spelen in het algemeen veel overtuigingen mee: hoe onduidelijker de begrippen en de kennis over organisatiecultuur zijn, hoe intensiever leidinggevenden hun overtuigingen verdedigen. Vereenvoudigingen en metaforen vervangen een diepgaande confrontatie met dat wat organisatiecultuur is en hoe zij in de onderneming werkt.

Daar komt nog bij dat consulenten van totaal verschillende scholen cultuurthema’s in de organisatie, soms in hun geheel, soms gefocust op individuele deelaspecten behandelen en bewerken. Ze zijn bekwaam en welbespraakt en de leidinggevenden die houvast zoeken, zijn vaak geneigd om hun visies en oplossingsgerichte benaderingen over te nemen.

Daarnaast is een eigen onderbouwd standpunt echter zo belangrijk, om ook eens weerwerk te kunnen bieden, opdat de eigen organisatie het onderwerp cultuur gestaag en op lange termijn kan aanpakken en geen speelbal wordt van verschillende benaderingen van externen en internen die elkaar vaak dwarsbomen.

Benedikt Sommerhoff, spreker tijdens het VCK congres 2019, onderzocht hoe je aan de organisatiecultuur sleutelt. Schrijf je in voor het congres en ontvang het magazine met het volledig onderzoek van Sommerhoff en een bijdrage van Ben Barbé.

 schrijf je nu in

Delen via

Verwante artikelen

Kwaliteitscultuur

Wat je moet weten over kwaliteitscultuur

Als kwaliteit al moeilijk in een definitie te gieten is, dan ligt dat voor kwaliteitscultuur nog delicater. Bovendien merk je al snel dat het niet volstaat om een koffer tools open te trekken, om aan je kwaliteitscultuur te sleutelen.
Ben Barbé

Wat kunnen leiders doen om cultuur te beïnvloeden?

Vaak zullen leiders in een cultuurtraject een cultuurteam samenstellen dat gevraagd wordt om zoveel mogelijk initiatieven te lanceren, publiciteit te maken over het initiatief, gadgets en andere memento’s uit te delen.
Benedikt Sommerhoff

Werken in de grijze zone van de organisatiecultuur

Wanneer het laatste proces beschreven is, alle maatregelen voor kwaliteitsmanagement en -borging zijn toegepast, dan ontstaat er – ja, wat ontstaat er dan? We weten het niet. We weten wel dat er een grijze zone bestaat.