Waarom automatisering soms grandioos faalt

Het leukste aan congressen is het weerzien van de mensen die je veel te weinig ziet. Vriendschap vergt onderhoud. Daarnaast leer je ook af en toe nog wat, zoals laatst op het EOQ-congres in Lissabon.

Daar dook een slide op met een quote die werd toegeschreven aan Bill Gates en die - vrij vertaald - luidt: “We overschatten het effect van een nieuwe technologie op twee jaar maar onderschatten ze op tien jaar”.

Dat vond ik interessant genoeg om er een column over te schrijven, dus eenmaal terug thuis zocht ik de quote op. Bleek dat het geen uitvinding was van Bill Gates maar wel van ene Roy Charles Amara (1925 – 2007), een futurist en voormalig hoofd van het Stanford Instituut voor de Toekomst.

Wet van Amara

De zogenaamde Wet van Amara is minder exact uitgedrukt. Ze stelt dat de impact van een nieuwe technologie wordt overschat op de korte termijn en onderschat op de lange termijn. Amara zag kort als tien jaar en lang als twintig jaar, een stuk trager dus dan Gates, maar de betekenis blijft dezelfde.

Eén van de redenen waarom we het effect op korte termijn overschatten, is omdat er mensen zijn die daar belang bij hebben. Om kapitaal aan te trekken, om beurskoersen op peil te houden of om met een sensationele krantenkop te kunnen uitpakken. Alles is marketing heden ten dage.

Zo zei Tesla-baas Elon Musk in 2016: “We zijn minder dan twee jaar verwijderd van autonome auto’s”, maar tot op vandaag blijft het aantal autonome voertuigen wel heel beperkt. Er rijst zelfs twijfel of er ooit echt 100 % autonome auto’s zullen rondrijden.

Toyota heeft trouwens altijd al de nodige reserve ingebouwd ten opzichte van zelfrijdende auto’s. Maar dat is dan misschien een voorbeeld van onderschatting op de lange termijn. Want in alle stilte en ver van de marketingschijnwerpers, zijn een aantal ernstige mensen hard aan het werk om die technologische droom alsnog waar te maken.

Onvermijdelijke confrontatie

Er is een denkpatroon te herkennen dat bijdraagt tot deze dualiteit en ze in hoge mate verklaart. Dit staat bekend als de zelfverklaarde Wet van Vandenbrande: “Op korte termijn negeren we de negatieve gevolgen van een nieuwe technologie waar we op langere termijn onvermijdelijk mee geconfronteerd worden”.

Zo hebben autonome auto’s een gigantisch en quasi onoplosbaar probleem met wettelijke aansprakelijkheid. Iets waar Elon Musk in al zijn wijsheid over zweeg en/of het niet wou of kon zien; ik gun hem het voordeel van de twijfel.

Zelfrijdende auto’s zijn een toepassing van artificiële intelligentie en big data. Deze technieken worden ook gebruikt in totaal andere toepassingen als beveiliging en gezondheidszorg. Toepassingen met een grote maatschappelijk impact waarvan ondertussen gebleken is dat als je niet uiterst zorgvuldig tewerk gaat, je regelrechte vooroordelenmachines creëert.

Geïnstitutionaliseerd en geautomatiseerd racisme, als het ware. Ze kunnen ook leiden tot Fake News 4.0, wat men tegenwoordig “Deep Fake” noemt. Dit gaat zo ver dat je op de duur maar kunt geloven wat iemand heeft gezegd als je hem of haar persoonlijk spreekt. Een reden te meer om naar congressen te blijven gaan.

Blind voor problemen

De essentiële vaststelling is dat elke nieuwe technologie nieuwe problemen met zich meebrengt en dat we die best zo snel mogelijk erkennen en aanpakken. De Wet van Vandenbrande heeft bovendien een ruimer toepassingsgebied. Een nieuwe technologie is een verandering en bij elke verandering zie je diezelfde neiging om niet te willen luisteren of kijken naar mogelijke problemen die ermee gepaard gaan.

Een nieuwe technologie is een verandering en bij elke verandering zie je diezelfde neiging om niet te willen luisteren of kijken naar mogelijke problemen die ermee gepaard gaan.

We zijn zo verblind door onze positieve verwachtingen van de wijzigingen, dat we ons niet kunnen voorstellen dat er ook negatieve aspecten aan hangen. Dat is een reden waarom er weerstand tegen verandering ontstaat en waarom automatiseringsprojecten en quality 4.0-implementaties grandioos falen.

Doorlooptijd

Op de wat langere termijn komt het uiteindelijk wel goed. Na een aantal mislukkingen – vasthoudendheid ligt dicht bij koppigheid - moeten we wel antwoorden vinden op de nadelen waar we onvermijdelijk mee geconfronteerd worden en dan doen we het helemaal opnieuw en liefst iets beter. De totale doorlooptijd van de wijziging is daardoor uiteraard een stuk langer en de helft van uw werknemers loopt er ondertussen nodeloos gefrustreerd bij.  

Maar door rekening te houden met de Wet van Vandenbrande kunt u vanaf nu al uw wijzigingen sneller, beter, goedkoper en met instemming en enthousiaste medewerking van uw personeel invoeren. Andere goeroes hebben daar tien saaie boeken voor nodig, hier gratis en voor niks op één A4-tje.

Delen via

Verwante artikelen

Herbekijk de webinar over valkuilen bij Quality 4.0

Tijdens de webinar van dinsdag 5 november spreekt Sophia Finn van Veeva Systems over de valkuilen bij Quality 4.0.

Quality 4.0 is meer dan digitalisering

Digitalisering vormt de belangrijkste bouwsteen van Quality 4.0, maar ook een ruimere kijk op de bedrijfsvoering komt om de hoek kijken, zegt Willy Vandenbrande. En dat heeft een impact op de functie van de kwaliteitsmanager.
Cees Beek

De kwaliteitsmanager moet van kleur veranderen

Ik ga er van uit dat iedereen zich inmiddels bewust is dat we aan de vierde industriële revolutie begonnen zijn. Deze wordt gekenmerkt door het internet van dingen (IoT), kunstmatige intelligentie (AI), big data en disruptie van bedrijfstakken en beroepen.